كجا ابن حزم راه تواند تحصيل نمايد بر نفى آن جز تخمين و ظن كه « لا يغنى من الحقّ شيئا . » ذهبى در تاريخ الاسلام « 1 » در احوال امام حسن عسكرى عليه السّلام گفته : امّا پسر او محمّد بن الحسن كه مدّعىاند رافضه ، كه او قائم و خلف و حجّت است ، پس متولّد شد سنهء دويست و پنجاه و هشت و بعضى گفته سنهء دويست و پنجاه و شش و دو سال بعد از پدرش زنده بود ، آنگاه معدوم شد و معلوم نيست چگونه وفات كرده . الخ . فصل [ اقوال اهل سنّت در مهدى موعود ] جمهور اهل سنّت ، تعيين مهدى موعود در شخص معيّنى نكنند و به حدس گويند هنوز متولّد نشده و آن را كه اماميّه ، مهدى عليه السّلام مىدانند ، نفى مىكنند و به ايشان سخريّه و استهزا مىنمايند و اين دعوى را از خرافات و جهالات ايشان مىشمارند ، بلكه در منظوم و منثور ، ايشان را به جهت اين دعوى عيب گيرند و هجو كنند . به اين‌ها قناعت نكرده اعاظم علماى ايشان كه خود را ارباب اطّلاع و فهم و تتبّع و انصاف مىدانند ، افتراها در اين مقام بر اماميّه بسته‌اند و در ضمن نقل كلمات ايشان و ردّ و توهين آنها ، ذكر كرده با تشنيع و توبيخ كه ما محتاج به ذكر آنها نيستيم . مثل آن كه ابن خلدون و ذهبى در تاريخ الاسلام « 2 » و ابن حجر در صواعق « 3 » و غير آنها نسبت دهند كه آن حضرت در همان سرداب غايب شده و در همان جا هست ، در طول اين زمان و از همان جا بيرون مىآيد و ابن حجر نسبت داده كه ايشان اسب‌ها حاضر كنند بر در سرداب و فرياد كنند كه حضرت از سرداب بيرون بيايد . بلكه بعضى از ايشان تصريح كرده كه اين سرداب در حلّه است و شيعيان روز جمعه چنين كنند . قطب الدين اشكورى در محبوب القلوب از كتاب عجايب البلدان نقل كرده كه بر در

--> ( 1 ) . تاريخ الاسلام و وفيات المشاهير و الاعلام ، ج 19 ، ص 113 ( حوادث 1251 - 1260 ) . ( 2 ) . تاريخ الاسلام و وفيات المشاهير و الاعلام ، ج 20 ، ص 161 . ( 3 ) . الصواعق المحرقه فى الرد على اهل البدع و الزندقه ، ص 168 .